รหัสสำรองข้อมูล คืออะไรและจัดเก็บอย่างไร

หากคุณเคยถูกบล็อกไม่ให้เข้าบัญชี คุณจะรู้ว่าการหาและใช้รหัสสำรองข้อมูลเพื่อเข้าถึงได้นั้นโล่งใจแค่ไหน

คู่มือนี้จะอธิบายว่าทำไมคุณต้องมีรหัสสำรองข้อมูล จะจัดเก็บอย่างปลอดภัยได้ที่ไหน และจะหาเจอได้อย่างไรเมื่อต้องใช้

รหัสสำรองข้อมูลคืออะไร

รหัสสำรองข้อมูลหรือรหัสกู้คืนเปรียบเสมือนกุญแจสำรอง เป็นช่องทางเข้าสู่บัญชีของคุณหากถูกบล็อกไม่ให้เข้าและไม่สามารถเข้าถึงบัญชีด้วยวิธีปกติได้

โดยปกติแล้วรหัสสำรองข้อมูลจะได้รับเมื่อคุณตั้งค่าบัญชี คุณจะได้รับชุดสตริงแบบสุ่มสูงสุดสิบรายการ โดยแต่ละรหัสใช้ได้เพียงครั้งเดียว

หากคุณไม่ได้รับรหัสสำรองข้อมูลเลย หรือจำไม่ได้ว่าบันทึกไว้ที่ไหน โดยปกติคุณสามารถไปที่การตั้งค่าความเป็นส่วนตัวและสร้างชุดรหัสสำรองข้อมูลชุดใหม่ได้

เมื่อใดที่คุณต้องใช้รหัสสำรองข้อมูล

โดยส่วนใหญ่คุณจะไม่ต้องใช้รหัสสำรองข้อมูล กระบวนการเข้าสู่ระบบที่สำเร็จจะไม่ต้องใช้รหัสยืนยันสำรอง และต้องขอบคุณโปรแกรมจัดการรหัสผ่าน ทำให้การเข้าสู่ระบบง่ายและปลอดภัยกว่าที่เคย

การเข้าสู่ระบบที่สำเร็จมักมีขั้นตอนดังนี้

ป้อนข้อมูลยืนยันตัวตน: โดยปกติจะเป็นชื่อผู้ใช้และรหัสผ่าน ซึ่งสามารถบันทึกไว้ในโปรแกรมจัดการรหัสผ่านของคุณได้
ระบุการยืนยันตัวตนด้วยปัจจัยที่สอง: การเข้าสู่ระบบที่ปลอดภัยที่สุดต้องใช้การยืนยันตัวตนผ่านสองขั้นตอน (2FA) หรือการยืนยันตัวตนหลายปัจจัย (MFA) ปัจจัยแรกคือรหัสผ่านของคุณ และปัจจัยที่สองอาจรวมถึงข้อมูลชีวมิติ OTP ที่ส่งทางข้อความหรืออีเมล คีย์ความปลอดภัย หรือ TOTP จากแอปยืนยันตัวตน

หลายปัจจัยช่วยให้บัญชีของคุณปลอดภัยยิ่งขึ้น แต่ก็อาจสร้างปัญหาได้เช่นกัน จะเกิดอะไรขึ้นหากคุณเข้าถึงปัจจัยที่สองไม่ได้ นี่คือเวลาที่คุณต้องใช้รหัสสำรองข้อมูล

เมื่อใดควรใช้รหัสสำรองข้อมูล

คุณอาจต้องใช้รหัสสำรองข้อมูลหรือรหัสกู้คืนในกรณีต่อไปนี้

คุณทำโทรศัพท์ YubiKey หรืออุปกรณ์ปัจจัยที่สองอื่นๆ หาย
คุณอัปเกรดเป็นโทรศัพท์เครื่องใหม่ และการตั้งค่าแอปยืนยันตัวตนหรือคีย์ความปลอดภัยของคุณไม่ได้ถูกย้ายตามไปด้วย
แอปยืนยันตัวตนของคุณถูกลบ ถูกรีเซ็ต หรือหยุดซิงค์
หมายเลขโทรศัพท์ของคุณเปลี่ยนไป จึงไม่สามารถรับรหัสยืนยันทาง SMS ได้อีก

จะหารหัสสำรองข้อมูลที่บันทึกไว้ได้ที่ไหนเมื่อต้องใช้

คุณมั่นใจพอสมควรว่าบันทึกรหัสกู้คืนไว้ “ที่ปลอดภัยสักแห่ง” แต่เมื่อถึงเวลาต้องใช้จริงอาจหาไม่เจอ

ต่อไปนี้คือสถานที่ทั่วไปที่ผู้คนมักใช้บันทึกรหัสสำรองข้อมูล โดยเริ่มจากที่ที่คุณอาจไม่ควรพึ่งพา

แอป Notes ของคุณ (ไม่แนะนำ)

แอป Notes เป็นที่ง่ายๆ สำหรับจดไอเดีย หมายเลขโทรศัพท์ และข้อมูลจิปาถะ

โดยปกติแล้วแอปนี้ถูกออกแบบมาให้เป็นพื้นที่ชั่วคราว แต่บ่อยครั้งกลับกลายเป็นที่ที่รหัสสำรองข้อมูล PIN รหัสผ่าน และหมายเลขโทรศัพท์ไปอยู่ถาวร

ปัญหาคือแอปจดบันทึกส่วนใหญ่ไม่ได้เข้ารหัสลับ มักซิงค์ข้อความธรรมดาไปยังเซิร์ฟเวอร์คลาวด์ และใครก็ตามที่ถือโทรศัพท์ที่ปลดล็อกของคุณอยู่สามารถอ่านได้

หากคุณพบรหัสสำรองข้อมูลที่นี่ ให้ใช้แล้วย้ายไปเก็บไว้ที่ที่ปลอดภัยกว่า

ฉบับร่างอีเมลของคุณ (ไม่แนะนำ)

ฉบับร่างอีเมลเป็นอีกที่ที่มักถูกใช้เป็นพื้นที่ชั่วคราวแบบคลาสสิก แต่เนื้อหาอีเมลของคุณถูกซิงค์ไปยังทุกอุปกรณ์ที่คุณเข้าสู่ระบบไว้ และฉบับร่างอาจค้างอยู่ในถังขยะนานหลายสัปดาห์แม้คุณจะลบไปแล้ว

ยิ่งไปกว่านั้นยังมีข้อควรระวังอีกอย่างที่ทำให้ฉบับร่างอีเมลเสี่ยงต่อการเก็บรหัสสำรองข้อมูล หากอีเมลการกู้คืนของบัญชีคุณเป็นอีเมลเดียวกับที่โฟลเดอร์ฉบับร่างเก็บรหัสสำรองข้อมูลไว้ คุณจะไม่สามารถเข้าถึงรหัสสำรองข้อมูลได้เมื่อต้องใช้

โปรแกรมจัดการรหัสผ่านของคุณ (แนะนำ)

หากคุณจะบันทึกรหัสสำรองข้อมูลไว้ในรูปแบบดิจิทัล โปรแกรมจัดการรหัสผ่านคือที่ที่ควรเก็บ การเก็บรหัสเหล่านี้ไว้พร้อมกับรายละเอียดการเข้าสู่ระบบหมายความว่ารหัสจะอยู่ตรงที่คุณต้องการพอดี — อยู่ข้างรหัสผ่านที่รหัสสำรองนั้นมีไว้เพื่อช่วยกู้คืน

ต่างจากแอปจดบันทึกหรือฉบับร่างอีเมล โปรแกรมจัดการรหัสผ่านจะเข้ารหัสข้อมูลของคุณก่อนที่ข้อมูลจะออกจากอุปกรณ์ ถือเป็นการผสมผสานที่ดีที่สุดระหว่างความสะดวก เพราะทุกอย่างอยู่ในที่เดียว กับความปลอดภัยด้วยการเข้ารหัสลับแบบไม่ให้เข้าถึง จึงเป็นหนึ่งในวิธีจัดเก็บรหัสสำรองข้อมูลที่แนะนำ

คำใบ้: อย่าจัดเก็บรหัสสำรองข้อมูล(หน้าต่างใหม่) สำหรับโปรแกรมจัดการรหัสผ่านของคุณไว้ในโปรแกรมจัดการรหัสผ่าน

วิธีจัดเก็บรหัสสำรองข้อมูล

สถานที่ทำงานของคุณมักกำหนดวิธีและสถานที่ที่คุณควรบันทึกรหัสสำรองข้อมูล แต่หากคุณเป็นผู้ตัดสินใจเอง หรือต้องการทำมากกว่าที่กำหนด นี่คือแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดสำหรับการจัดเก็บรหัสสำรองข้อมูล

เก็บสำเนาดิจิทัลของรหัสสำรองข้อมูลไว้ในสภาพแวดล้อมที่เข้ารหัสหรือมีรหัสผ่านป้องกัน

ไฟล์ข้อความธรรมดา โน้ตที่ไม่ได้เข้ารหัสลับ หรือตารางคำนวณที่ไม่มีการป้องกันสามารถอ่านได้โดยใครก็ตามที่เข้าถึงอุปกรณ์ของคุณ และบ่อยครั้งยังอ่านได้โดยใครก็ตามที่เข้าถึงพื้นที่จัดเก็บคลาวด์ของคุณ เนื่องจากไฟล์ที่อยู่ในโฟลเดอร์ซิงค์มักไม่ถูกเข้ารหัสบนฝั่งเซิร์ฟเวอร์

พื้นที่จัดเก็บที่เข้ารหัสหมายความว่าการที่แล็ปท็อปถูกขโมยหรือบัญชีคลาวด์ถูกละเมิดจะไม่ทำให้กุญแจของทุกสิ่งที่ป้องกันด้วย 2FA ตกไปอยู่ในมือผู้อื่นด้วย

พิมพ์สำเนารหัสสำรองข้อมูลที่จำเป็นและจัดเก็บไว้ในสถานที่ทางกายภาพที่ปลอดภัย

สำเนากระดาษจะไม่ได้รับผลกระทบจากแล็ปท็อปที่เสีย หาย หรือถูกขโมย อุปกรณ์ที่ถูกล็อก หรือบริการที่คุณถูกบล็อกไม่ให้เข้า

เพียงปฏิบัติต่อเอกสารพิมพ์รหัสสำรองข้อมูลอย่างสมกับความสำคัญ และเก็บไว้ในกล่องนิรภัยหรือตู้เซฟ แทนที่จะวางบนโต๊ะหรือในลิ้นชักใส่ของจุกจิก

เก็บสำเนาสองชุด ในสองรูปแบบที่แตกต่างกัน และในสองสถานที่ที่แตกต่างกัน

ดิจิทัลและกายภาพเป็นคู่มาตรฐาน และการเก็บไว้ในสถานที่ต่างกันช่วยลดความเสี่ยงที่จะสูญหายทั้งสองชุด

สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อจัดเก็บรหัสสำรองข้อมูล

อย่าจัดเก็บรหัสสำรองข้อมูลไว้ในบริการที่ต้องใช้รหัสนั้น

หากคุณถูกบล็อกไม่ให้เข้าโปรแกรมจัดการรหัสผ่านแต่รหัสสำรองข้อมูลอยู่ที่นั่น คุณจะไม่สามารถใช้รหัสเหล่านั้นเพื่อกลับมาเข้าถึงได้ ซึ่งเทียบได้กับการเก็บกุญแจสำรองของบ้านไว้ในบ้านเผื่อคุณถูกล็อกไว้ข้างนอก

อย่าจัดเก็บรหัสสำรองข้อมูลไว้ในอุปกรณ์ของคุณ หรือบนกระดาษที่วางอยู่ข้างอุปกรณ์

หากอุปกรณ์ของคุณถูกขโมยหรือมีคนเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต จะทำให้ใครบางคนข้ามปัจจัยที่สองของคุณและเข้าถึงบัญชีของคุณได้ง่ายมาก ซึ่งเหมือนกับการติดกุญแจสำรองไว้ที่ประตูหน้า

อย่าจับภาพหน้าจอรหัสสำรองข้อมูล

โทรศัพท์ส่วนใหญ่อัปโหลดรูปภาพไปยังคลังบนคลาวด์โดยอัตโนมัติ ซิงก์ไปยังอัลบั้มที่แชร์ในครอบครัว และถูกสแกนโดยคุณสมบัติการค้นหาที่สามารถค้นหาข้อความในรูปภาพใดก็ได้

การค้นหา “รหัสสำรองข้อมูล” ในคลังรูปภาพของคุณมีแนวโน้มว่าจะพบรหัสเหล่านั้น ซึ่งหมายความว่าเหมือนกับ Notes ใครก็ตามที่ถือโทรศัพท์ที่ปลดล็อกแล้วของคุณก็สามารถเข้าถึงรหัสเหล่านั้นได้เช่นกัน

ค้นหาหรือสร้างรหัสสำรองข้อมูลได้ที่ไหนในการตั้งค่า

รหัสสำรองข้อมูลสำหรับ Google

ขั้นตอนบนเดสก์ท็อป

ไปที่บัญชี Google ของคุณที่ myaccount.google.com
ในแผงนำทางด้านซ้าย คลิก ความปลอดภัยและการเข้าสู่ระบบ

ภายใต้ วิธีที่คุณเข้าสู่ระบบ Google ให้เลือก การยืนยันแบบ 2 ขั้นตอน → รหัสสำรองข้อมูล
หากคุณยังไม่มีรหัสสำรองข้อมูล คุณสามารถเลือก รับรหัสสำรองข้อมูล เพื่อสร้างชุดรหัสสำรองข้อมูลชุดแรกของคุณ
เมื่อคุณมีรหัสสำรองข้อมูลแล้ว คุณสามารถสร้างชุดรหัสสำรองข้อมูลชุดใหม่ได้โดยคลิก ปุ่มลูกศรรีเฟรช

พิมพ์ ดาวน์โหลด หรือคัดลอกรหัส

ขั้นตอนบน Android

เปิดแอปการตั้งค่า
แตะ บริการของ Google
ที่ด้านบน แตะชื่อและที่อยู่อีเมลของคุณ
แตะ บัญชี Google → ความปลอดภัยและการเข้าสู่ระบบ
ภายใต้ วิธีที่คุณเข้าสู่ระบบ Google ให้แตะ การยืนยันแบบ 2 ขั้นตอน
ภายใต้ รหัสสำรองข้อมูล ให้แตะ ดำเนินการต่อ
แตะ รับรหัสสำรองข้อมูล หรือ รีเฟรช เพื่อสร้างชุดใหม่
พิมพ์หรือดาวน์โหลดรหัส

รหัสสำรองข้อมูลสำหรับ Facebook

คลิกรูปโปรไฟล์ของคุณที่มุมขวาบนของ Facebook
เลือก การตั้งค่าและความเป็นส่วนตัว → การตั้งค่า
เลือก ศูนย์บัญชี → การเข้าสู่ระบบและความปลอดภัย
เลือก การยืนยันตัวตนผ่านสองขั้นตอน จากนั้นเลือกบัญชีที่คุณต้องการรับรหัส ซึ่งคุณอาจต้องป้อนรหัสผ่านอีกครั้ง

ภายใต้ วิธีที่คุณรับรหัสเข้าสู่ระบบ ให้เลือก วิธีเพิ่มเติม → รหัสกู้คืน
คัดลอกหรือดาวน์โหลดรหัส หรือเลือก รับรหัสใหม่ เพื่อสร้างชุดใหม่

รหัสสำรองข้อมูลสำหรับ Proton

เข้าสู่ระบบที่ account.proton.me และเลือก การตั้งค่า
เลือก บัญชีและรหัสผ่าน → การยืนยันตัวตนผ่านสองขั้นตอน
เปิดใช้ แอปยืนยันตัวตน และจับคู่แอปยืนยันตัวตนของคุณผ่านคิวอาร์โค้ดหรือโดยการป้อนคีย์ด้วยตนเอง

ป้อนรหัสผ่านและรหัส 2FA ของคุณเพื่อยืนยัน
บันทึกรหัสกู้คืนของคุณ

อ่านเพิ่มเติม: ตั้งค่าการยืนยันตัวตนผ่านสองขั้นตอน (2FA) ด้วยแอปยืนยันตัวตน

รหัสสำรองข้อมูลปลอดภัยหรือไม่

พูดโดยทั่วไปแล้ว ใช่ แต่เช่นเดียวกับรหัสผ่าน รหัสสำรองข้อมูลจะปลอดภัยพอ ๆ กับสถานที่ที่คุณเก็บไว้เท่านั้น รหัสผ่าน 20 ตัวอักษรที่ผ่านทุกเกณฑ์จะไร้ค่าทันทีหากเขียนอยู่บนกระดาษโน้ตที่แปะไว้กับแล็ปท็อปของคุณ และเช่นเดียวกันกับรหัสสำรองข้อมูลของคุณ

อะไรทำให้รหัสสำรองข้อมูลปลอดภัย

รหัสสำรองข้อมูลถูกสร้างขึ้นพร้อมมาตรการป้องกันหลายอย่าง รหัสเหล่านี้ถูกสร้างแบบสุ่ม ซึ่งทำให้แทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเดา

รหัสเหล่านี้ใช้ได้ครั้งเดียว ดังนั้นเมื่อมีการใช้รหัสหนึ่ง รหัสนั้นก็จะใช้ไม่ได้ทันที และรหัสเหล่านี้อยู่ในการตั้งค่าความปลอดภัยของบัญชีคุณ ซึ่งต้องผ่านรหัสผ่านของคุณก่อน การดูหรือสร้างรหัสใหม่จึงต้องพิสูจน์ว่าคุณเป็นเจ้าของบัญชี

บนแพลตฟอร์มส่วนใหญ่ คุณยังสามารถสร้างชุดใหม่ได้ทุกเมื่อ ซึ่งจะทำให้ชุดเดิมใช้ไม่ได้ทันที เป็นประโยชน์หากคุณสงสัยว่ารหัสของคุณถูกโจมตี

อะไรทำให้รหัสสำรองข้อมูลเสี่ยง

ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่ตัวรหัสเอง แต่อยู่ที่รหัสเหล่านี้ถูกออกแบบมาโดยเจตนาให้ข้ามปัจจัยที่สองของคุณ ซึ่งหมายความว่าใครก็ตามที่ถือรหัสไว้หนึ่งรหัสต้องการเพียงรหัสผ่านของคุณก็สามารถเข้าได้

ต่างจากรหัสแบบหมุนเวียนจากแอปยืนยันตัวตน รหัสสำรองข้อมูลนั้นคงที่ ซึ่งหมายความว่ารหัสที่จัดเก็บไว้อย่างไม่ระมัดระวังไม่ใช่แค่ความเสี่ยงชั่วคราว

วิศวกรรมสังคมเป็นอีกปัจจัยเสี่ยงสำหรับรหัสสำรองข้อมูล มิจฉาชีพที่รู้รหัสผ่านของคุณอยู่แล้วอาจโทรหรือส่งข้อความโดยแอบอ้างเป็นทีมฝ่ายสนับสนุนของผู้ให้บริการของคุณ และขอให้คุณอ่านรหัสสำรองข้อมูลเพื่อยืนยันข้อมูลระบุตัวตนของคุณ

ไม่มีบริการที่เชื่อถือได้รายใดจะขอรหัสดังกล่าวนอกหน้าจอเข้าสู่ระบบ หากมีใครขอ แสดงว่าเป็นการหลอกลวง

เก็บรหัสสำรองข้อมูลให้ปลอดภัยและหยิบใช้ได้ง่ายด้วยโปรแกรมจัดการรหัสผ่าน

รหัสสำรองข้อมูลจะปกป้องคุณได้ก็ต่อเมื่อจัดเก็บไว้ในที่ที่ทั้งปลอดภัยและเข้าถึงได้ง่าย

โปรแกรมจัดการรหัสผ่านสำหรับธุรกิจอย่าง Proton Pass จะเก็บรหัสกู้คืนของคุณไว้แบบเข้ารหัสลับจากต้นทางถึงปลายทาง อยู่เคียงข้างข้อมูลการเข้าสู่ระบบที่รหัสเหล่านั้นมีไว้เพื่อกู้คืน เพื่อให้คุณไม่ถูกกันออกจากบัญชีที่คุณต้องพึ่งพาในการทำงาน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับรหัสสำรองข้อมูล

จะเกิดอะไรขึ้นหากคุณใช้รหัสสำรองข้อมูลหมด

กลับไปที่การตั้งค่าความปลอดภัยของบัญชี แล้วสร้างชุดใหม่ แพลตฟอร์มส่วนใหญ่ให้ทำเช่นนี้ได้ทุกเมื่อ โปรดทราบว่าการสร้างชุดใหม่มักทำให้รหัสเก่าที่เหลืออยู่ทั้งหมดใช้งานไม่ได้ ดังนั้นควรบันทึกชุดใหม่ไว้ก่อนที่จะต้องใช้